Tijdens de Open Monumentendagen in de gemeente Edam-Volendam krijgen dit jaar niet alleen de bekende monumentale gebouwen aandacht. Ook het varend erfgoed komt nadrukkelijk in beeld. Aan de Nieuwehaven in Edam worden op zaterdag 12 en zondag 13 september tien historische schepen als een bijzonder ‘lint van varende monumenten’ gepresenteerd.
Het initiatief ontstond na de Open Monumentendagen van vorig jaar. Toen werd de botter VN-4 voor het eerst bij de monumentendagen betrokken. Dat leidde tot het idee om het aantal deelnemende historische schepen uit te breiden en ze gezamenlijk aan de Nieuwehaven te presenteren. De lokale monumentendagcommissie reageerde enthousiast op het voorstel. Ook de havendienst gaf haar medewerking.
Veel meer varend erfgoed dan gedacht
Edam staat bekend om zijn fraaie historische gebouwen, maar ook op het water ligt een belangrijk stuk geschiedenis. Schepen die ouder zijn dan vijftig jaar worden binnen het varend erfgoed als varend monument beschouwd. Veel van deze schepen zijn aangesloten bij organisaties die zich inzetten voor het behoud van historische schepen, zoals de Vereniging Botterbehoud (VBB). De VBB is aangesloten bij de Federatie Varend Erfgoed Nederland (FVEN), waarbij landelijk zo’n 3.000 historische schepen zijn aangesloten.
Een eenvoudige inventarisatie langs de Nieuwehaven liet zien dat Edam opvallend veel varende monumenten kent. Naar schatting liggen er zo’n 25 historische schepen met een vaste ligplaats of op andere wijze in Edam. Niet alle eigenaren kunnen of willen echter deelnemen aan de monumentendagen. Dit jaar hebben tien schepen zich aangemeld. Daarmee wordt een mooi en gevarieerd beeld gegeven van de verschillende soorten varend erfgoed.
Vier categorieën
De tien deelnemende schepen zijn verdeeld over vier categorieën: visserij, chartervaart, werkschepen en recreatievaart.
De visserij is met vijf schepen goed vertegenwoordigd: een botter, een aak, een kotter en twee zalmschouwen. Daarnaast zijn er een klein charterschip, twee jachten, een sloep en een historisch werkschip te bewonderen.
De schepen krijgen tijdens de monumentendagen een herkenbare vlag. Bovendien worden ze voorzien van een korte beschrijving en een foto op de website van de Open Monumentendagen. Bezoekers kunnen zo niet alleen de schepen bekijken, maar ook meer te weten komen over hun geschiedenis, functie en betekenis voor het Nederlandse maritieme erfgoed.
Met de presentatie aan de Nieuwehaven wordt een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan de Open Monumentendagen. Naast stenen monumenten krijgen ook de monumenten die kunnen varen de aandacht die ze verdienen. De monumenten zijn op zaterdag 12 en zondag 13september tussen 11.00 en 16.00 uur gratis te bezoeken.
