Is het een ufo? Is het een regendruppel op de voorruit? Nee, en nee. Het gat dat afgelopen weekend onder meer werd gezien in het wolkendek boven Purmerend, is een zogeheten pilotengat.

Thymen Ford reed zondagochtend over de N244 tussen Alkmaar en Purmerend toen hij de bijzondere wolkstructuur spotte. “Zo vaag”, schreef hij bij een serie foto’s van het weerfenomeen die hij met zijn plaatsgenoten deelde.

NH-weerman Jan Visser bevestigt dat het om een pilotengat gaat. Maar hoe ontstaat zo’n gat in de bewolking? Zoals de naam al doet vermoeden, heeft het met de luchtvaart te maken. “Het ontstaat als een vliegtuig door een laag bewolking vliegt.”

Geen gebrek

Maar waarom treedt het fenomeen dan niet vaker op, vraag je je misschien af. Aan bewolking en vliegtuigen boven Noord-Holland geen gebrek, zou je zeggen.

Een pilotengat ontstaat alleen als er sprake is van hoge of middelhoge bewolking, vertelt de weerman. Hoewel de temperatuur van die waterdruppels in die types bewolking onder het vriespunt ligt, zijn ze wel vloeibaar. Dat verandert echter als er een vliegtuig door de wolkenlaag vliegt: achter het toestel koelen de druppels zo hard af, dat ze veranderen in ijskristallen.

Veer

“Door het ontstaan van die ijskristallen verdampen de waterdruppels rond die ijskristallen”, legt Visser het ontstaan van het ronde gat uit. “En de ijskristallen achter het toestel vallen daarna als een soort veer in dat gat.” Dat verklaart de alternatieve naam voor een piloten gat: een valstreepgat.

Doordat de zwaardere ijskristallen door het gat vallen, lijkt het daar te regenen. Die regen zullen we echter niet voelen, omdat de kristallen al lang en breed zijn verdampt voordat ze de grond kunnen raken.

Bron: NH Nieuws / Foto: Thymen Ford